Çamaşırda Zararsız Temizlik

dogal camasir deterjani

Birçok kaynakta yüksek risk grubunda gösterilen zararlı kimyasalları içermeyen çamaşır deterjanları yok değil…

Öncelikle söyleyeyim; piyasada daha doğal olarak lanse edilen deterjanların çoğunun içeriğinde parfüm de var. Parfüm tartışmalı, çünkü birçok kimyasalın karışımını ifade edebiliyor, yönetmeliğe göre detaylı olarak bileşiminin açıklanması zorunlu değil.

Ancak, citronellol ve limonene gibi bazı maddelerle birlikte, deterjan içindeki toplam konsantrasyonu yönetmelikteki limiti geçen, alerjik koku maddeleri etiketlenmek zorunda. Dolayısıyla, eğer yüksek risk grubunda gösterilen zararlılar varsa, ürünün içindekiler kısmında görme şansımız var. Aynı durum, enzimler, dezenfektanlar ve optik parlatıcılar için de geçerli.

Citronellol ve limonene gibi maddelerin, alerjik reaksiyonu, solunum rahatsızlıklarını ve kanseri tetikleme gibi zararları olduğu tartışılıyor. Ayrıca suya karışan bu maddelerin toprak ve su kaynakları üzerinde de olumsuz etkileri var. Daha az katkılı bazı deterjanlarda rastladığım Coumarin ve Linalool da benzer tartışmaların muhatabı! Coumarin, doğal olarak bulunan ve sentetik olarak üretilen bir koku kimyasalı, yüksek risk grubu içinde gösteriliyor, alerjik reaksiyonlara yol açtığını gösteren çalışmalar var. Linalool ise orta risk grubunda görülüyor, bağışıklık sistemine olumsuz etkilerini ve yine alerji tetikleyici olduğunu tartışan bilimsel çalışmalar var.

Maalesef bazı ürünlerde içindekiler kısmında açıklamalar paketten pakete değişebiliyor! Aynı ürünün bir paketinde içindekilerde sadece optik beyazlatıcı yazarken, başka bir pakette Coumarin veya Linalool eklendiğini de görüyorsunuz! Bu gerçekten kafa karıştırıcı. Ben böyle bir duruma denk geldikçe burayı da güncelliyorum.

Yumuşatıcılar da aynı şekilde bir sürü tartışmalı madde içeriyor, yoğun parfümü de cabası. Bazılarının sadece kokusunu duymak bile alerjik reaksiyona sebep olabiliyor. Yumuşatıcıda da doğal alternatifler var ama ben genelde elma sirkesi kullanıyorum. Bazen çamaşırlar ıslakken kokusunu alabiliyorsunuz, kuruduktan sonra da kaldığına hiç rastlamadım. Beni bu kadarı rahatsız etmiyor, sirke kokusuyla barışık değilseniz bir şey diyemem tabii ama en azından genel temizlikte çamaşır suyu yerine kullanabilmek için barışmanızı tavsiye ederim 🙂

Her zamanki gibi, yerli üretim olduğu için karbon ayak izi ufak olan ve insan – çevre sağlığına daha duyarlı olan ürünleri tavsiye ediyorum…

U Green Clean

U Green Clean, Uzay Kimya’nın “Eco Garantie” sertifikalı ürün grubu. Bu sertifika, ürünlerde organik ve doğal hammadde kullandığını tescilliyor, ürün içerikleri doğada biyolojik olarak çözünen maddelerden oluşuyor. Peki nedir bu Eco Garantie sertifikası? 1984’ten beri Danıştay onaylı olarak faaliyet gösteren, Belçika merkezli Ulusal Biyolojik Tarım Ürünleri Dağıtıcıları Meslek Birliği’nin (Probila-Unitrab) yürüttüğü bir sertifika sistemi, denetleyicisi ise organik ürünler konusunda uzmanlaşmış olan küresel kuruluş Certisys.

Ürünün satışı CarrefourSA ve Metro mağazalarında yapılıyor, bunun dışında bazı küçük ölçekli yerel marketlerde de ürünü bulmak mümkün, satış noktalarına web sitesinden göz atabilirsiniz. Sık kullandığınız bir markete talepte bulunarak ürünün getirtilmesini sağlayabilirsiniz. Bu ürün grubunda, organik lavanta yağlı bitkisel çamaşır deterjanı ve yine lavanta yağlı yumuşatıcı var.

Mom’s Green

Mom’s Green markasının tüm ürün grubu da “Eco Garantie” sertifikasına sahip. Çevre mühendisi Işık Kırgız tarafından geliştirilmiş olan Mom’s Green markası, çamaşır deterjanının yanında bulaşık ve genel temizleyici ürünler ile, bebeklere özel temizlik ürünleri de içeriyor. Çamaşır grubunda organik lavantalı, kır çiçekleri, beyaz çiçekler ve sabun kokulu çamaşır deterjanı çeşitleri ile bitkisel yumuşatıcıları bulunuyor…

Bildiğim kadarıyla sadece internet üzerinden sipariş verilebiliyor. Web sitesinde ürün içerikleriyle ilgili çevre ve insan sağlığı açısından detaylı bilgiye ulaşabiliyorsunuz, bunu da bir artı olarak belirtelim. Sipariş için Mom’s Green markasının web sitesi olan Yeşil Anne‘ye üye olmak gerekiyor.

Eti Matik Bor Temizlik Ürünü

1935 yılında kurulmuş olan Eti Maden işletmelerinin ürettiği Eti Matik Bor deterjanın %30’u boraks, %15-20’si sağlık ve çevre açısından risk grubunda olmayan sodium stearat ve %5’i de yine aynı şekilde zararsız olan sodada oluşuyor.

Boraks doğal bir maden ve doğal temizlikle ilgili birçok kaynakta kullanılabilir bir madde olarak gösteriliyor. Temizlik ve kişisel bakım ürünlerinin yanında tarımda da kullanılıyor. Sodium Borate olarak da bilinen boraksı Borik Asitle karıştırmamak lazım, zira bu, boraksın sülfürik asit veya hidroklorik asitle bileşiminden doğan bir madde…

Bununla birlikte boraksın, bazı kişilerde solunum yollarında ve ciltte alerjik reaksiyonlara yol açabileceğini gösteren bilimsel çalışmalar var. Fakat yüksek oranda maruz kalma ya da aşırı kullanım durumunda oldukça risksiz bir madde olarak bildiğimiz karbonatın da cilt üzerinde benzer etkisi olabiliyor. Boraks, birçok güvenilir kaynakta sağlık açısından yüksek risk grubunda gösterilen bir madde değil.

Diğer yandan belli ölçülerde bor madeni, bitkiler ve insan vücudu için faydalı mineraller de içeriyor.

Türkiye’nin dünyadaki bor madeni rezervlerinin %75’ine sahip olduğunu düşünürsek, bunun yerli ve doğal bir ürün için değerlendirilmesi çok güzel bir girişim. Ayrıca ürün paketleri üzerindeki “Eti Matik Çevre Dostudur” ibaresini, ürün ambalajında kullanılan malzemenin geri dönüştürülebilir özellikte olmasına ve baskıda kullanılan mürekkebin ağır metaller içermediğine dikkat çekilmesini de çok takdir ettim 🙂

Eti Matik Borlu deterjanın hangi marketlerde satışının yapıldığına dair güncel bilgi için web sitesine bakabilirsiniz.

 

Bulaşık Deterjanında Doğal Alternatifler

dogal bulasık deterjanı

Birçok üründe olduğu gibi bulaşık deterjanında da, hem yerli üretim olup market rafına ulaşmak için bıraktığı karbon ayak izi küçük, hem de içerik açısından çevreye ve insan sağlığına duyarlı olan ürün çok az! Doğal olarak lanse edilen bazı ürünlerin, aniyonik-noniyonik madde ve methylisothiazolinone gibi alerji tetikleyici ve sinir hücreleri üzerinde olumsuz etkileri olduğu tartışılan koruyucular içermediğine dikkat etmek lazım.

Elde yıkama ve makine için önerilebilecek yerli üretim ve bitkisel bazlı bulaşık makinesi deterjan alternatifleri şöyle:

Bulaşık Makinesi Deterjanı

Mom’s Green Bulaşık Makinesi Jel Temizleyici ve Tablet

moms green bulasık

Mom’s Green markasının ürün grubu “Eco Garantie” sertifikasına sahip. Bu sertifika, ürünlerde organik ve doğal hammadde kullandığını tescilliyor, ürün içerikleri doğada biyolojik olarak çözünen maddelerden oluşuyor. Eco Garantie, 1984’ten beri Danıştay onaylı olarak faaliyet gösteren, Belçika merkezli Ulusal Biyolojik Tarım Ürünleri Dağıtıcıları Meslek Birliği’nin (Probila-Unitrab) yürüttüğü bir sertifika sistemi, denetleyicisi ise organik ürünler konusunda uzmanlaşmış olan küresel kuruluş Certisys.

Benim bulaşık makinesi için şimdiye kadar bulabildiğim az sayıda doğal ve yerli üründen birisi bu. Güzel de temizliyor, kalıntı falan bırakmıyor. Bildiğim kadarıyla sadece internet üzerinden satılıyor. Ürün grubunda portakallı parlatıcı seçeneği de bulunuyor. Web sitesinde ürün içerikleriyle ilgili çevre ve insan sağlığı açısından detaylı bilgiye ulaşabiliyorsunuz, bunu da bir artı olarak belirtelim. Sipariş için Mom’s Green markasının web sitesi olan Yeşil Anne‘ye üye olmak gerekiyor.

U Green Clean Bulaşık Makinesi Tableti

green clean bulasık

Uzay Kimya’nın “Eco-Garantie” sertifikalı ürün grubuna sonradan eklenen bulaşık makinesi tableti bir diğer tescilli ve yerli seçenek. Ürünün satışı CarrefourSA ve Metro mağazalarında yapılıyor, bunun dışında bazı küçük ölçekli yerel marketlerde de ürünü bulmak mümkün, satış noktalarına web sitesinden göz atabilirsiniz. Sık kullandığınız bir markete talepte bulunarak ürünün getirtilmesini sağlayabilirsiniz.

U Green Clean bulaşık makinesi tabletinin yanında bitkisel bulaşık makinesi parlatıcı ürününe de ulaşabilirsiniz. Ben parlatıcı olarak çamaşır makinesinde olduğu gibi bulaşıkta da elma sirkesi veya beyaz temizlik sirkesi kullanıyorum, ama sirkeyi tercih etmeyenler için bu doğal içerikli ve yerli üretim bulaşık makinesi parlatıcıları iyi birer alternatif…

Ev Yapımı Makine Tozu

bulasık mak det

Makine deterjanını evde kendiniz de yapabilirsiniz. Doğal içerikli hazır deterjanları keşfetmeden önce ben de bu yöntemi izliyordum. Çok da zahmetli değil, ama bazen beyaz tozumsu bir kalıntı bırakabiliyor, yine de deneyip kendiniz görebilirsiniz. Bendeki tarif www.zehirsizev.com sitesinden:

  • 1/4 bardak kaya tuzu
  • 20-25 damla limon veya portakal yağı
  • 1/4 bardak limon tuzu
  • 1 bardak karbonat
  • 1 bardak boraks (doğal bir madde olmasına rağmen bazı alerjik reaksiyonlara sebep olabileceğini bazı kaynaklarda okuyorum, biraz tartışmalı. Özellikle bulaşık gibi direk ağızla temas eden eşyaların temizliği için kullanılmasa daha iyi diye düşünüyorum. Zaten bu tarifte de isteğe bağlı denilmiş.)
  • 1 bardak çamaşır sodası
  • kapaklı bir kavanoz ya da saklama kabı

Bütün malzemeler karıştırılır. Deterjan gözünü dolduracak kadar konur, parlatıcı olarak elma sirkesi kullanılır. Makinenin filtresi temiz olmalı.

Arap Sabunu

Bulaşık makinesinde daha önce Arap sabunu kullanmayı da denedim, sonuç da fena olmadı. Parlatıcı olarak sirke kullandım, makinenin içine de kullanılmış limon koydum. Kalıntı yapmadı, bulaşıklar da temiz ve parlak çıktı. Ama Arap sabununun kendine has kokusu makineye ve bulaşıklara sindi, bu benim çok hoşuma gitmedi…

Klasik Arap sabunu, içinde zararlı kimyasallar bulundurmayan bitkisel bazlı bir temizlik ürünü. Ama piyasadaki ürünlerin çoğu katkı maddesi içeriyor, katkısız Arap sabunu ürünleriyle ilgili bilgi için genel temizleyicilerle ilgili yazıma bakabilirsiniz.

Elde Yıkama Bulaşık Deterjanı

Elde yıkama için bulaşık deterjanında ise benim gözüme çarpan, hem yerli üretim olup karbon ayak izi düşük olan, hem de zararlı kimyasallar içermeyen etik ürünlerse şöyle:

U Green Clean


U Green Clean, Uzay Kimya’nın “Eco Garantie” sertifikalı ürün grubu. Yakın zamana kadar sadece CarrefourSA mağazalarında ve internette organik ürünler satan web sitelerinde satışı yapılan U Green Clean ürünleri artık daha küçük marketlerde de bulunabiliyor, daha önce de yazdığım gibi siz de kendi marketinize getirilmesini talep edebilirsiniz. Bu ürün grubunun, organik portakal yağlı bitkisel bulaşık deterjanını deneyebilirsiniz.

Mom’s Green

“Eco Garantie” sertifikalı bir diğer yerli ürün Mom’s Green markasının da elde yıkama için bulaşık deterjanı seçeneği var. Organik portakallı ve limonlu seçenekleri bulunan bulaşık temizleyicisini sipariş etmek için Mom’s Green markasının web sitesi olan Yeşil Anne‘ye üye olmak gerekiyor.

Arap Sabunu

Bulaşık deterjanı olarak katkısız Arap sabunu kullanmayı da tercih edebilirsiniz, eğer kokusu sizi rahatsız etmiyorsa… Direk ya da suyla ve aromatik yağlarla karıştırılıp sıvı deterjan olarak kullanılabilir.

Çevre ve Sağlık Dostu Genel Temizleyiciler

dogal-genel-temizlik.png

 

Piyasada bulunan temizlik malzemelerinin içindeki zararlı kimyasallara maruz kalmamak ve doğal çevreyi de bu zararlılarla kirletmemek için başvurabileceğimiz bir çok alternatif var. Çevre ve sağlık dostu temizlikte arap sabunu veya sirke gibi geleneksel malzemeler tercih edilebilir, bunun dışında yerli üretim olan doğal içerikli ve sertifikalı seçeneklere de ulaşmak mümkün…

Arap Sabunu

Aslında klasik Arap sabunu bitkisel bazlı, zararlı kimyasal içermeyen bir ürün. Fakat günümüzde üretiminde sabunla birlikte, noniyonik aktif madde, koruyucu ve Amyl Cinnamal, Citral gibi zararlı kimyasallar içeren parfüm kullanılabiliyor. Noniyonik aktif madde bir sürü farklı maddeyi içerebiliyor, bunlar da merkezi sinir sistemi, üst solunum yolu ve üreme fonksiyonlarında sorunlara yol açabilen, yine kanserle ilişkilendirilen maddeler (örneğin Dipropylene Glycol Methyl Ether; Ethylene oxide; 1, 4-dioxane).

Piyasadaki bazı Arap sabunlarıyla ilgili bir diğer tartışma da üretiminde ham ayçiçek yağı yerine atık yanmış yağların kullanılması. Bu da sabunun temizleme kapasitesini azaltıyor ve yanık kokusunu önlemek için yüksek miktarda parfüm eklenmesine sebep oluyor. Atık yağlarla yapılmış arap sabununun renginin daha koyu göründüğünü ve ele alınca daha yapışkan olduğunu duydum.

Arap sabunları arasında benim şu ana kadar kullandığım, zararlı kimyasal içermeyen ve renk – yapışkanlık açısından da testi geçer gibi görünenler şöyle:

  • Nazar Arap Sabunu

İçeriğinde %30 deyonize su, %15-30 ayçiçek yağı ve %5 parfüm dışında, kimyasal maddeler arasında insan ve çevre  sağlığına zararı açısından yüksek risk grubunda gösterilmeyen potasyum hidroksit, sodyum hidroksit var.

  • Ernet Arap Sabunu

%30 Ayçiçek yağı sabunu ve parfümden oluşuyor. Yönetmeliğe göre, parfümün içeriğindeki kimyasal bileşenlerin detaylı olarak açıklanması zorunlu değil, bu yüzden etki oranını bilemiyoruz. Fakat bu ürünün içinde parfüm dışında başka bir katkı maddesi bulunmuyor.

 U Green Clean

U Green Clean, Uzay Kimya’nın “Eco Garantie” sertifikalı ürün grubu. Bu sertifika, ürünlerde organik ve doğal hammadde kullandığını tescilliyor, ürün içerikleri doğada biyolojik olarak çözünen maddelerden oluşuyor. Peki nedir bu Eco Garantie sertifikası? 1984’ten beri Danıştay onaylı olarak faaliyet gösteren, Belçika merkezli Ulusal Biyolojik Tarım Ürünleri Dağıtıcıları Meslek Birliği’nin (Probila-Unitrab) yürüttüğü bir sertifika sistemi, denetleyicisi ise organik ürünler konusunda uzmanlaşmış olan küresel kuruluş Certisys.

CarrefourSA ve Metro mağazalarında ve internette organik ürünler satan web sitelerinde satışı yapılan U Green Clean ürünlerini talepte bulunarak yakınınızdaki marketlere de getirtebilirsiniz. Bu ürün grubundaki temizleyiciler arasında, bitkisel çamaşır suyu, çok amaçlı temizleyici, çok amaçlı yağ çözücü, banyo temizleyici seçenekleri var. Fiyatları da doğal ürünlerle kıyaslayınca oldukça uygun, üstelik de yerli üretim, daha az karbon ayak izi!

Mom’s Green

Eco Garantie sertifikalı ve yerli üretim Mom’s Green ürün grubunda da organik lavantalı çok amaçlı yüzey temizleyici, bitkisel çamaşır suyu, organik lavantalı cam ve yüzey temizleyici ve banyo-WC temizleyici ürünlerini bulabilirsiniz.

Tüm ürünler bitki özlü ve doğal ham maddeler içeriyor. Bildiğim kadarıyla sadece Mom’s Green markasının web sitesi olan Yeşil Anne‘ye üye olarak internet üzerinden sipariş verebiliyorsunuz. Web sitesinde her ürünle ilgili insan ve çevre sağlığı açısından içerik bilgilerine de ulaşabiliyorsunuz.

Elma Sirkesi

elma sirkesi 2

Elma sirkesinin doğal bir antibakteriyel olduğu ve sadece ev temizliğinde değil, çamaşırda, bulaşıkta ve gıda temizliğinde de rahatlıkla kullanılabileceği artık çok konuşuluyor. Üzüm sirkesi yerine elma sirkesi önerilmesinin öncelikli sebebi elma sirkesinin daha uçucu olması, dolayısıyla kokusunun daha kısa sürede geçmesi. Bir de üzüm sirkesinin bazı yüzeylerde leke bırakma riski oluyormuş.

Ben elma sirkesini bir çok amaçla kullanıyorum, evde olmazsa olmazlarımdan. Yakında evde kendi sirkemi yapmayı da kafaya koydum, hatta anneannemden çok güzel ipuçları da aldım 🙂 Deneyip başarılı olursam sizinle de paylaşırım.

Elma sirkesini bir kova suyun içine bir fincan kadar koyup yüzey ve yer temizliğinde, direk süngere veya klozete dökerek tuvalet temizliğinde içim rahat kullanıyorum. Bunun dışında, bulaşık ve çamaşır makinesinde parlatıcı ve yumuşatıcı gözüne de elma sirkesi koyuyorum. Dahası, yeşillikleri, sebze ve meyveleri kullanmadan önce bir süre sirkeli suyun içinde bekletiyorum. Bir de cam bardaklar ve kahve kupaları uzun süre kullanımdan sonra çay ve kahveden dolayı sararıyor, içlerinde sarı-kahverengi lekeler oluşabiliyor, bunları da sirkeli suyun içinde bir gece bekletip ertesi gün sudan geçirince eski hallerine dönüyorlar.

Elma sirkesi doğal bir mucize… Hem ekonomik, hem de insan sağlığına ve çevreye zararlı kimyasallar içermeyen doğal bir ürün; tüketilen elmalar kullanılarak evde yapılabilecek kadar katkısız…

Beyaz Sirke

beyaz sirke

Zararlı kimyasallar içeren temizleyicilere bir diğer alternatif de beyaz sirke. Genel temizlik için kullanılabilecek daha ekonomik bir alternatif. Beyaz sirkenin fiyatı daha uygun, bunun sebebi de diğerlerine göre daha kolay üretilebilmesiymiş.  Beyaz sirkenin bilinen bir diğer adı da sirke ruhu. Şeker pancarı, patates veya mısır gibi şeker içeren tarım ürünlerinin fermante edilmesiyle oluşuyor.

Beyaz sirkeyi suyla karıştırarak tuvalet, banyo, her türlü cam ve yüzey temizliğinde, çamaşır makinesinde yumuşatıcı olarak, metal ya da gümüş temizliğinde kullanabilirsiniz.

Marketlerde satışı diğer sirkeler kadar yaygın değil, ama yerli üretim olarak Fersan markasının Ferfresh adlı beyaz sirkesini, ve Kühne’nin yerli marka olmasa da menşei ve üretim yeri Türkiye olan temizlik sirkesi ürününü piyasada bulmanız mümkün.