Satın Alma Değiş-Tokuş Yap :)

Değiş-tokuş günü

Şöyle bereketli bir kadın çemberi oluşturup değiş-tokuş günü yapmak ne zamandır istediğim bir şeydi, sonunda yaptık 🙂 Elden çıkartmak istediğimiz, artık işimize yaramayan kıyafet, mutfak eşyası, DVD, aksesuar vs. gibi her türlü eşyayı bohçalarımıza doldurup bir araya geldik. Herkes katkıda bulundu, bir de güzel sofra kurduk, hem yedik içtik hem paylaştık 🙂 Sahiplenilmeyen eşyaları da bağışlamak üzere bir kutuya doldurduk.

Her yıl artık kullanamayacağımız ya da işimize yaramayan bir sürü eşyayı kenara ayırıyoruz. Tüketim alışkanlıklarını değiştirip sadeleşmeye başlayan ve gerçekten ihtiyacı olmadıkça yeni eşya almayanların bile elden çıkarmak isteyeceği eşyalar mutlaka oluyor. Başka birinin işine daha çok yarayacağını düşünüp kenara bir şeyler ayıranlar da mutlaka vardır. Çoğu zaman da bu birikenleri nereye verirsek yeniden işe yarar bilemiyoruz. Aslında birçok belediyenin ikinci el eşya toplama hizmeti var, bunun dışında bazı sivil toplum kuruluşları da bunu yapıyor ama genelde göz önünde yerler değil, ulaşmak için araştırma yapmak gerekiyor.

charity shop

 

İngiltere’de bununla ilgili çok sevdiğim bir uygulama var. Her yerde, en bilinen alışveriş caddelerinde bile “Charity shop” denilen “bağış mağazaları” var. Her biri de farklı bir sivil toplum kuruluşunun iktisadi işletmesi. Buraya kabul edilen eşyalar da bir elemeden geçiyor ve temizlenip satışa sunuluyor. Hiç kullanılmamış eşyaların bağışlandığı da oluyor, bunlara da çok uygun fiyata ulaşabiliyorsunuz. Elde edilen gelir de işletmeci sivil toplum kuruluşuna kalıyor. Hem artık kullanmadığınız eşyaları bırakabileceğiniz, hem de paranızın iyi bir amaç için kullanılacağını bilerek uygun fiyata alışveriş yapabileceğiniz bir adres! İkinci el kullanarak tüketimi azaltmanız da cabası! Bu sistem o kadar oturmuş ki ihtiyaçlarının çoğunu buradan gideren insanlar var, bu yüzden bağışlanan eşyalar da, onların sunumu da genelde çok özenli…

Bizde de benzer bir uygulamaya geçenlerde rastladım. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin Kuyubaşı’nda bir satış mağazasını gördüm. Aslında Üsküdar ve Maltepe’de de şubeleri varmış, hatta başka illerde de… Giyim ve mutfak eşyaları gibi birçok ürün bağışlanabiliyor, bunlardan öğrencilere uygun olanları dernek aracılığıyla ücretsiz olarak dağıtılıyor, kalanlar da mağazada uygun fiyatla satılıyor. Ama kıyafetler sezonluk alınıyor, yani yazın yazlıklar, kışın kışlıklar gibi… Elde edilen gelir de, derneğin öğrencilere burs sağlamak, eğitim ihtiyaçlarını karşılamak gibi faaliyetlerine aktarılıyor. Belki başka sivil toplum kuruluşlarının da benzer mağazaları vardır, denk geldikçe buraya da eklerim zaten. Ama çok güzel bir uygulama, keşke İngiltere’deki “bağış mağazaları” gibi bu dükkanlar da bizim alışveriş mekanlarımızda görünür bir şekilde yerini alsa.

Daha önce bağışta bulunduğum için Kadıköy ve Beşiktaş Belediyelerinde de ikinci el eşya toplama hizmeti olduğunu biliyorum. Selamiçeşme Özgürlük Parkı içinde bulunan Feneryolu Gönüllü Evi de Pazartesi günleri her türlü eşyayı kabul ediyor.

swap not shop

Bu değiş-tokuş günleri yurtdışında arkadaşlar hatta küçük topluluklar arasında ritüel haline gelmiş. “Clothing swap” ya da “swapping day” adlı buluşmalar düzenleniyor, sloganları da: “satın alma değiş-tokuş yap!”

Bizim rengarenk değiş-tokuş günümüzde neler çıktı ortaya neler! Üzerinde hala etiketi duran, bir hevesle satın alınmış ama hiç kullanılmamış kıyafetler mi ararsınız, iki kere giyilip kenara atılmış ayakkabılar mı, yoksa el emeği aksesuarlar mı… Değiş-tokuşu sadece eşya için düşünmeyin, bir kere o çember kurulunca oyunları, hikayeleri, fikirleri de değiş-tokuş ediyorsunuz.

Paylaştıkça yüzümüz güldü, haydi siz de kurun bir paylaşım çemberi, değişin tokuşun:)

degis tokus gunu 1

degis tokus gunu 2

Sürdürülebilir Alışveriş Döngüsü: İkinci El

ikinci el

Türkiye’de ikinci el kıyafet ve eşya satın alma alışkanlığı pek yaygın değil. Genelde ikinci el, ekonomik sebeplerle tercih edilen bir alışveriş biçimi olarak görülüyor.

ikinci el alisverisSon yıllarda “vintage” ve “retro” kavramları hayatımıza girdiğinden beri; bunlar her ne kadar geçmiş yılların kıyafet, mobilya veya aksesuar modasını ifade etse de, eski eşyayı yeniden kullanma alışkanlığı çoğaldı diyebiliriz. Tabii işin içine “vintage” “retro” gibi etiketlemeler girince bunlar adeta bağımsız bir markaya dönüştüler, hiç ekonomik falan da değiller. Yurtdışında “car boot sale” veya “flea market / bit pazarı” denilen açık pazarlardan çok uygun fiyata toplanan dönem kıyafetleri ve eşyaları belli kesimlerin yaşadığı popüler semtlerdeki dükkanlarda ateş pahasına satılıyor! Çoğunun koleksiyon değeri var ve modern bir ikinci el eşyaya göre daha pahalı olması anlaşılabilir. Ama ben bu satış tablosunda bir tüketimi dengeleme niyeti göremiyorum. Eskiyi değerlendirmiş oluyorsunuz fakat o uçuk fiyatları görünce popülerlikten fayda sağlama amacı daha öncelikliymiş gibi hissediyorum.

Neyse, bahsetmek istediğim bu etiketlemeler değil, ikinci el kavramı. İkinci el kıyafet ya da eşya sadece ekonomik olacağı için değil, aynı zamanda hala kullanılır durumda olan ama gözden çıkarılmış eşyaları yeniden değerlendirmemizi sağladığı, böylece tüketimi azalttığı ve daha az atık üretmemize vesile olduğu için önemli!

Artık kullanmadığımız ama kullanılabilir durumda olan eşyaları değerlendirmekle ilgili şu yazıya da bakabilirsiniz. Değiş tokuş günleri düzenlemek, vakıf ve derneklerin ikinci el eşya dükkanlarına veya belediyelerin merkezlerine bağışta bulunmakla ilgili bazı bilgiler paylaştım, göz atabilirsiniz.

İkinci el eşya satan dükkanlar tek tük de olsa hala var, ama ikinci eşya sosyal sorumlulukla birleşince, hem alan hem de satan için alışveriş çok daha anlamlı hale geliyor. Toplum yararına çalışan bir dernek, vakıf ya da yerel yönetime eşyanızı bağışladığınızı, onların kendi mağazalarında bu eşyaları çok uygun fiyata sattıklarını, elde edilen geliri de sosyal çalışmalarına aktardıklarını düşünün. Bundan daha sürdürülebilir bir alışveriş döngüsü olabilir mi? Eşyanızı bırakırken de, eşya satın alırken de içinize nasıl sineceğini bir düşünün. Keşke Türkiye’de de bağış dükkanları çoğalsa ve bu sürdürülebilir döngüyü daha sık kurabilsek…

Kullanılabilir ve temiz durumda ikinci el eşya satan, aynı zamanda sosyal sorumluluk bilinci de taşıyan özel girişimler de varmış, ben yeni keşfettim, burada da paylaşmak istedim.

Ortak Dolap

Ortak Dolap 2013 yılında kurulmuş bir web sitesi. Sitede yetişkin ve çocuk kıyafetleri ve aksesuarlarının yanında, kitap, oyuncak ve mobilya gibi az ve temiz kullanılmış ikinci el eşya seçenekleri bulunuyor.

Siteden yaptığınız her 100 TL’lik alışverişte bir fidan dikmiş oluyorsunuz. Ortak Dolap sitesi, ağaçlandırmanın yanında çocuk eğitimi ve sokak hayvanlarıyla ilgili konularda da sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışmalar yapıyor… Ortak Dolap, özel bir girişim olmasına rağmen sivil toplumla bağ kurarak fark yaratıyor, hem de ikinci el alışverişin özündeki sürdürülebilirliği pekiştiriyor.

 

Doğa ve Emek Dostu Alternatif Hediyeler

alternatif hediye-marthastewart.com

Alternatif hediyelerden kastım, üretim sürecini bildiğimiz hatta takip edebildiğimiz, öncelikle yerli üretim olan, mümkünse satın almak için verdiğimiz paranın güzel bir amaç uğruna kullanılacağını bildiğimiz ürünler…

Bu gibi ürünleri, el yapımı eşya satan mağazalarda, artık kolayca internette, vakıf veya derneklerin kendi mağazalarında veya web sitelerinde satılan hediyelik eşyalar arasında bulabiliriz.

Ben şu ana kadar keşfettiğim bazı seçenekleri yazıyorum, yenilerine rastladıkça güncellemeye devam edeceğim.

Ama… Hediye satın almadan da hediye vermek mümkün, önce bu alternatiflerle listeye başlamak istiyorum 🙂

Değiş-Tokuş günleri düzenleyin!

Artık kullanmadığınız eşyaları birbirinize hediye edin, hem de eşya paylaşırken sohbet edin, yiyin için, oyun oynayın… Paylaşmanın sınırı yok, bundan güzel hediye olur mu?

Elde kalan eşyalarınızı da tanımadıklarınıza hediye edebilirsiniz. Belediyelerin ve bazı kuruluş ya da derneklerin kullanılmış eşya toplama merkezleri var. Buralara bağışlayacağınız kullanılmayan eşyalar başkaları için çok güzel ve faydalı bir hediye olabilir. Bununla ilgili yazıma göz atabilirsiniz.

Satın alacağınız ya da evde yapacağınız bir hediye yerine zamanınızı hediye edin!

Birisiyle iyi vakit geçirmek hem o kişiyle bağlarımızı güçlendirir hem de mutluluk verirken daha az tüketmemize vesile olur. Ayrıca zaman yaratmak, zamanını veren ve o zamanı alan iki taraf için de hediye oluyor. Olabilecek en yerel ve sürdürülebilir hediye 🙂

Yok ben illa ki bir şey almalıyım diyorsanız,  alternatif hediyeler için size birkaç tavsiye…

Nahıl

nahıl dukkan

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı’nın iktisadi işletmesi olan Nahıl, dar gelirli üretici kadınların ürünlerini pazarlayarak onlara sürdürülebilir bir gelir kaynağı sağlıyor. Ev dekorasyon eşyaları, doğal sabunlar, giyim ve aksesuar, takı, özel tasarım defterler, oyuncaklar… Hepsi de el emeği göz nuru. Bazı ürünlerinin fiyatlarını biraz pahalı buluyorum ama o paranın hakkıyla üretene gittiğini ve iyi bir amaç için harcandığını bilmek benim içimi rahatlatıyor. Nahıl ayrıca ikinci el kıyafet ve aksesuar da kabul ediyor. İkinci el ürünlerin satışından elde edilen gelirle, kadın girişimciliğine ve erken çocukluk eğitimine destek veriliyor.

Geçen gün dükkana uğradığımda dikkatimi çekti, her ürünün etiketinde üreten kadının ismi yazıyordu, emek sahibini tanımak o ürünün değerini bin kat daha arttırıyor… İstanbul’da İstiklal Caddesi Bekar sokakta bir dükkanı bulunan Nahıl’ın web sitesinden de sipariş verilebiliyor.

TEMA Vakfı Hediyelik

TEMA Vakfı’nın doğal ve geri dönüştürülmüş malzemelerden ürettiği hediyelik eşya seçenekleri oluyor. Genelde kalem, defter, aksesuar olarak üretilen bu hediyelik eşyalar bazı büyük kitapçılarda bulunabiliyor, veya TEMA’nın internet sitesinde Bağış ve Destek bölümünde ürünler ve hediyeliklere yer veriliyor.

Geçen yıllarda, TEMA’nın geri dönüştürülmüş malzemelerden üretilmiş bir kalemi bana hediye gelmişti, kalemin ucundaki küçük bölmede de Ladin ağacı tohumları vardı! Tohumları arazisi olan arkadaşlarıma dağıtmıştım, kalemi de hala kullanıyorum 🙂

TEMA Vakfı’na destek olacak bir diğer hediye alma yöntemi de fidan bağışı. Başkaları adına fidan bağışında bulunup, yılbaşı, doğum günü, bebek doğumu gibi farklı günlere özel yapılmış sertifikaları hediye olarak verebilirsiniz.

TEGV Hediyelik

Eğitim Gönüllüleri Vakfı’nın da hediyelik eşya seçenekleri var, ayrıca tebrik kartı seçenekleri de baya fazla. Vakfın açtığı internet mağazasında tüm çeşitleri bulabilir ve buradan sipariş verebilirsiniz.

TEGV de hediye almaya alternatif olarak bağış yapma seçeneği sunuyor. Başkası için çocukların eğitimine destek olmak üzere bağışta bulunup, karşılığında o kişi adına alacağınız paylaşım sertifikasını hediye verebilirsiniz.

Kır çocukları

kir cocuklari urunlerKır Çocukları, kentten uzaklaşıp kırsalda bir yaşam kurmayı tercih eden ve Tahtacıörencik köyünde, küçük ölçekli aile çiftliği, doğal tarım, permakültür gibi uygulamalar yaparak doğayla uyum içinde bir yaşam sürdüren bir grup… Ben isimlerini ilk olarak sabun yapmaya merak saldığımda duymuştum, doğal sabun yapımı atölyeleri düzenliyorlardı.

Kır Çocukları’nın ürettikleri bu doğal sabunlarla birlikte, bitkisel yağlar, merhemler,  doğal kozmetikler, kurutulmuş çay ve baharatlıklar gibi ürünlerini internet üzerinden sipariş edebiliyorsunuz.

Web sitelerinde, hepsi kendi topladıkları veya kaynağını bildikleri malzemelerle üretilmiş bu el emeği ürünlerin içerikleri ve üretimleriyle ilgili güzel ve yararlı bilgiler de bulabiliyorsunuz. Geriye içiniz rahat, güvenle sipariş vermek kalıyor 🙂

Gökçe’nin Bahçesi

gokcenin bahcesi tohumlu kagitlarHarika bir alternatif hediye seçeneği daha öneriyorum: tohumlu kartlar ve toplar! Instagram’da tesadüfen keşfettiğim Gökçe’nin Bahçesi hesabında, rengarenk ve pek tatlı tasarımlarla geri dönüştürülmüş kağıtların içine yerleştirilmiş tohumlar, özgün ve sürdürülebilir hediyeler olarak sunuluyor.

Hediyelik olmasının yanında, doğum veya evlilik için tebrik ve kutlama amacıyla, ya da bir anma aracı olarak bu tohumlukları düşünmek mümkün. Toprakla buluşunca hayat bulacak ve belki nesiller boyu yaşayacak olan bu tohumluklar, sevdiklerinizle birlikte doğal çevreye de vereceğiniz bir hediye.

Tohum topları fikrini ilk ortaya atan, geliştirdiği doğal tarım yöntemiyle tanınan Japon çiftçi ve düşünür Masanabu Fukuoka. 1970’li yıllarda yükselmeye başlayan çevre hareketleriyle birlikte gelişen, özellikle şehirlerde kıraç alanları yeşillendirmek amacıyla başlatılan “gerilla bahçecilik” uygulamalarında kullanılan temel yöntemlerden birisi… Gerilla bahçeciliğiyle ilgili biraz daha detaylı bilgi için buraya bakabilirsiniz.