Adil Ticaret Sistemi: Çevre ve Yaşam Hakkı

adil ticaret ve cevre hakki

Resim: Fair Trade USA

 

Adil Ticaret henüz Türkiye’de çok bilinen bir kavram değil. Ekolojik yaşam ve sürdürülebilirlik gibi konularla haşır neşir olanların bildiği bir kavramdır mutlaka, tabii bir de ithal organik ürünleri takip edenlerin… Fakat toplumun genelinde bilinen bir şey değil, olmaması da anlaşılır çünkü Türkiye’de yerli markalar arasında Adil Ticaret sistemine dahil olan yok! Standart marketlerdeki ithal ürünler de ilgili sertifikalara sahip değiller.

uluslararası adil ticaret tescil kurumu
Adil Ticaret, üretici, çalışanlar ve çevre adına adil koşullar sağlanarak üretilmiş ürünler için uygulanan bir sertifika sistemi. Aslında adil ticareti destekleyen farklı sertifikasyon sistemleri de var ama ilki ve en bilineni merkezi Almanya’da bulunan Uluslararası Adil Ticaret Tescil Kurumu (FLO-International Fairtrade Labelling Organizations). Bunun dışında 2011 yılında FLO’dan ayrılan Amerika merkezli Fair Trade USA ve gıda dışında turizm işletmeleri ve mobilya gibi eşyaların denetimini de kapsayan Rainforest Alliance en bilinen diğer adil ticaret sertifikaları.

rainforest allianceDünyada belli bölgelerde yetişmesine rağmen neredeyse tüm dünyada fazlasıyla tüketilen “siyah altın” kahve, en önemli Adil Ticaret ürünlerinden birisi. Kilosu birkaç dolar gibi çok ucuz fiyatlara kaynağından alınan kahve çekirdeği, uluslararası bir dağıtıcıya ulaştığında kilosu 100 dolara yaklaşan fiyatlardan satılırken, kahve zincirlerinde ise bir bardak kahve, üreticinin neredeyse bir kilo kahve çekirdeğine karşılık aldığı paraya tüketiciye satılıyor! Aynı durum kakao çekirdeği, yani çikolatanın hammaddesi için de geçerli… Üretici için adil olmayan en çarpıcı durum bu, çok ucuza alınan ürünün kilometrelerce uzakta çok yüksek fiyatlara satılması…

adil ticaret USADiğer yandan aşırı üretime zorlanan üreticiler, ormanların yok edilmesi, erozyon, zararlı kimyasallarla toprağın verimsizleşmesi, su kaynaklarının istismarı gibi sonuçlara yol açan uygulamalara başvurabiliyorlar. Çevrenin hakları açısından adil olmayan durum ise böyle ortaya çıkıyor…

Sadece kahve ve çikolatada değil birçok ülkenin sadece ithal ederek ulaşabildiği muzda veya tropikal meyvelerde de aynı problem var, bu sebeple Adil Ticaret sertifikasyon sistemi bu ürünlerde de uygulanıyor.

Farklı ülkelerdeki tarım işçileri, fabrika çalışanları veya ürünleri paketleyenlerin çalışma haklarının gözetilmesinin yanı sıra, tarım arazilerinin adil kullanımına da dayanan Adil Ticaret sertifika sistemi, üreticileri, toprağı işlerken ve su kullanımında sürdürülebilir yöntemler kullanmaya teşvik ediyor. GDO’yu yasaklıyor ve kimyasal kullanımına sınırlar getiriyor. Her Adil Ticaret sertifikalı ürün organik tarım sertifikasına sahip olmasa da, getirilen standartlar, verilen eğitimler ve yüksek fiyat uygulamasıyla doğal üretim destekleniyor. Adil Ticaret sertifikasına sahip üreticilerin %52’si aynı zamanda organik tarım sertifikasına da sahip.

kakao cekirdekleri
Kakao çekirdekleri…

Adil Ticaret sisteminin, üretimin olduğu bölgelere sosyal katkısından da bahsetmek lazım. Adil Ticaret Primi (Fair Trade Premium) adı verilen, çalışanların ve çiftçilerin kurduğu ortak fona aktarılan ek bir bütçe, ihtiyaca göre eğitim, sağlık, çocuk bakımı, yol ya da köprü yapımı veya iş geliştirme gibi alanlarda kullanılıyor. Mesela, Adil Ticaret Primi ile Tanzanya’da bir çay üretim bölgesinde okul yaptırılmış, bununla ilgili kısa bir video da var:

https://youtu.be/jj2ijFx_kuA

Adil Ticaret ürünleri satın almak ve bu ürünlerin yaygınlaşmasını talep etmek, üreticinin çalışma ve yaşam hakkının yanında doğanın yaşam hakkını savunmak anlamına da geliyor.

Kahve, kakao veya bazı tropikal meyveler Türkiye’de yetişmediği için, bunları tüketmekte ısrarlıysak yerli marka da olsa ithal ürün satın almayı, yani belli bir karbon ayak izine katkıda bulunmayı göze alıyoruz demek. Madem kahveden veya çikolatadan tamamen vazgeçemiyoruz, bari adil ticaret seçeneğimiz olsa!

Yerli markaların çikolataları ve kahveleri neden Adil Ticaret sistemine dahil değiller mesela? Son 10 yıldır kahve zincirleri açmak moda oldu ama kaç tanesi kahvesini Adil Ticaret almayı tercih ediyor? Yerli ürünlerde öncü bir marka çıksa ve Adil Ticaret ağına dahil olsa arkası gelecek diye düşünüyorum, çünkü Adil Ticaret’in ne anlama geldiğini bildikten sonra bu sisteme dahil olan ürünleri tercih edecek bir kesim var. Ayrıca bu bilinci daha fazla insana kazandırmak da mümkün…

Türkiye’de kahve, çikolata ve muzda elimizdeki en adil seçenekler nelerdir derseniz doğal gıda kategorisindeki yazılarıma göz atabilirsiniz…

 

Adil Ticaret Sistemi: Çevre ve Yaşam Hakkı’ için 3 yanıt

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s